ul. Berezyńska 39 lok. 40 Warszawa, Polska
+48 794612364
psychoterracognita@gmail.com

Błędy poznawcze

Błędy poznawcze

 

Oto krótki katalog, tzw. skrzywień (błędów, zniekształceń) poznawczych. Uważność na nie w naszym własnym myśleniu może pomagać korygować błędne przekonania i przyczyniać się do polepszenia jakości życia (za Leahy, Techniki Terapii Poznawczej, 2008). Warto mieć przy sobie poniższą listę, aby na bieżąco móc sprawdzić czy nie popełniamy błędu.


  1. Czytanie w myślach  –

    „nie powiedział nic, ale ja jestem pewna, że mnie nie lubi i planuje zemstę!” Czy czasem wydaje ci się, że wiesz co kto inny myśli na Twój temat? I czy nie jest przypadkiem tak, że za każdym razem, gdy „wiesz”, co ktoś myśli, są to myśli negatywne? Ale… czy to jest możliwe, abyś tak naprawdę wiedział co myślą inne osoby? Możesz się domyślać, snuć fantazje na ten temat, ale czy możesz wiedzieć na 100% co myśli inna osoba?


  2. Przepowiadanie przyszłości  –

    „wiem, po prostu, wiem, że zdarzy się najgorszy możliwy scenariusz! Nie przeanalizowałam żadnych faktów, nie mam dowodów, ale wiem, po prostu wiem, że wydarzy się prawdziwa katastrofa” Skąd wiesz co się zdarzy? Czasami silne uczucia podpowiadają nam scenariusze, ale czy cokolwiek daje się przewidzieć ze 100% pewnością?


  3. Katastrofizacja –

    jestem przekonana, że to co się stanie będzie tak straszne, że ja sobie z tym nie poradzę”.


  4. Etykietowanie

      oblałam egzamin, jestem beznadziejna i głupia” Czy zdarzyło ci się przypisywać sobie negatywne etykietki, obraźliwe, krzywdzące i szufladkujące epitety? Czasem nawet po pojedynczym wydarzeniu? Trudno czuć się wtedy dobrze, prawda? Czy takie etykietkowanie jest uzasadnione? Jak myślisz? Co gdyby tak po prostu powiedzieć – np. „dziś mi się nie udało”?


  5. Umniejszanie pozytywów

    – „no tak, zaliczyłam egzamin, posprzątałam mieszkanie, codziennie i biegam i wyprowadzam psa, ale to przecież zupełnie nic” Czasem zdarza nam się zupełne niedostrzeganie pozytywnych wyników swoich działań i wysiłku w nie włożonego. Spróbuj spojrzeć na swoje życie okiem niezależnego obserwatora, wyliczyć fakty i swoje obiektywne zasługi, jakkolwiek małe by ci się one nie wydawały, uwzględniając aktualną sytuację w jakiej się znajdujesz. Co na to wszystko co widzisz powiedziałby ktoś ci życzliwy? Czy byłby tak surowy jak Ty?


  6. Filtr negatywny –

    zdarza się wtedy, gdy widzę tylko to co negatywne, a w ogóle nie zauważam, tego co pozytywne, np.:  „dziś był dla mnie niemiły pan listonosz, wylałam kawę na współpracownika i nie dostałam premii, ale zupełnie zapominam o tym, że sympatycznie pogawędziłam z sąsiadką, pochwaliła moje róże w ogrodzie, dostałam nagrodę czytelników za mój wiersz opublikowany w gazecie i że w tym półroczu nikt z mojego działu nie dostał premii z powodu cięć finansowych”


  7. Nadmierne uogólnianie –

    „raz przytrafiło mi się coś negatywnego, a zatem zawsze przytrafiały mi się i już będą mi się przytrafiały same negatywne rzeczy” Czy taki ogólny wniosek może być uprawomocniony?


  8. Myślenie dychotomiczne –

    inaczej myślenie czarno-białe; „była dla mnie niemiła – nie lubi mnie i już nie będzie mnie lubić”; „nie powiodło mi się w tej pracy, to już nigdy w żadnej mi się nie powiedzie”


  9. Powinności

     – „powinnam być opiekuńcza”, „powinni byli zachowywać się uprzejmie”, „powinien mieć najlepsze wyniki w szkole” Czasem zdarza nam się patrzenie na zdarzenia przez pryzmat istniejącego w naszej głowie ideału, bez przyglądania się jak sytuacja ma się rzeczywiście. Czy jest możliwe, że coś tracimy postępując w ten sposób? Skąd wiemy co sami lub inni powinni? Skąd się wzięła dana zasada i czy należy jej bezwzględnie przestrzegać?


  10. Personalizacja

      – „to ja zawiodłam, dlatego mieliśmy wypadek” Czy naprawdę to ty ponosisz (prawie) wyłączną odpowiedzialność za negatywne zdarzenia jakie mają miejsce? A inni ludzie? Czynniki losowe? Przedmioty martwe/technologia?


  11. Obwinianie

     – „to wszystko, te wszystkie moje problemy to przez mojego męża, ja jestem niewinna” Czy jesteś pewien, że wzięcie odpowiedzialności za swoją własną zmianę nie jest dobrym pomysłem?

Oczywiście ten katalog nie jest pełny – czy zdarza wam się popełniać te lub podobne błędy? Terapia poznawczo-behawioralna pozwala przyjrzeć im się z bliska.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *